Σημαντική ήταν η αύξηση που παρουσίασε ο εισερχόμενος τουρισμός προς τη χώρα μας την τελευταία διετία (2013-2014), καθώς οι αφίξεις των αλλοδαπών τουριστών εκτιμάται ότι ξεπέρασαν το επίπεδο ρεκόρ των 21 εκατ. το 2014. Ως εκ τούτου, όπως επισημαίνεται στην κλαδική μελέτη που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τη Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών της ICAP Group, η συνεισφορά του ξενοδοχειακού κλάδου στην εθνική οικονομία είναι σημαντική, καθώς το συνολικό μέγεθος της αγοράς των ξενοδοχείων πέντε, τεσσάρων και τριών αστέρων εκτιμάται σε πάνω από €3 δισ. αυξημένο, κατά το ποσοστό της τάξης του 12% το 2014 σε σχέση με το 2013.

Αφίξεις αλλοδαπών και σύνολο διανυκτερεύσεων στην Ελλάδα (2008-2014)
Έτος Αφίξεις Διαν/σεις
2008 15.938.806 64.073.727
2009 14.914.534 64.292.443
2010 15.007.490 65.059.095
2011 16.427.247 69.138.050
2012 15.517.621 63.054.739
2013 17.919.580 70.089.017
2014* 21.500.000 72.841.000**
* εκτίμηση** στοιχεία Eurostat δεκάμηνου 2014Μ.Δ.: μη διαθέσιμο

Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ

Αν λάβει κανείς υπόψη του ότι, η Ελλάδα κατατάσσεται στην 17η θέση της παγκόσμιας κατάταξης βάσει αριθμού αφίξεων (στοιχεία WTO 2012), oι αλλοδαποί τουρίστες αποτελούν τον κύριο «πελάτη» για τις ξενοδοχειακές επιχειρήσεις της χώρας μας, καθώς πάνω από το 70% του συνόλου των διανυκτερεύσεων στα διάφορα ξενοδοχειακά καταλύματα πραγματοποιούνται από αλλοδαπούς. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της Κλαδικής Μελέτης, αλλά και με βάση τις εκτιμήσεις παραγόντων του τουρισμού, το 2014 εκτιμάται ότι αφίχθησαν στη χώρα μας περίπου 21,5 εκατ. τουρίστες, ενώ σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat παρατηρεί κανείς ότι, το σύνολο των διανυκτερεύσεων που πραγματοποιήθηκαν στα ξενοδοχειακά καταλύματα της χώρας το δεκάμηνο του 2014 ξεπέρασαν το σύνολο των διανυκτερεύσεων ολόκληρου του έτους 2013.

Όπως σημειώνει ο Senior Consultant της ICAP GROUP, Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, ο οποίος επιμελήθηκε την εν λόγω κλαδική μελέτη, οι δύο σημαντικότερες αγορές για το ελληνικό τουριστικό προϊόν κατά τα τελευταία χρόνια είναι η Γερμανία και η Βρετανία. Συγκεκριμένα, το 2013 στη χώρα μας αφίχθησαν 2,3 εκατ. Γερμανοί και 1,8 εκατ. Βρετανοί τουρίστες, καταλαμβάνοντας από κοινού μερίδιο περίπου 23% επί του συνόλου των αφίξεων. Οι χώρες της Ευρώπης κάλυψαν τη συντριπτική πλειοψηφία (μερίδιο 88%) των συνολικών αφίξεων το 2013.

Αφίξεις μη κατοίκων από το εξωτερικό ανά χώρα προέλευσης (2011-2013)
Χώρα 2011 2012 2013 Μεταβολή 2013/12 Μερίδιο 2013
Γερμανία 2.240.481 2.108.787 2.267.546 7,5% 12,7%
Βρετανία 1.758.093 1.920.794 1.846.333 -3,9% 10,3%
Γαλλία 1.149.388 977.376 1.152.217 17,9% 6,4%
Ιταλία 938.232 848.073 964.314 13,7% 5,4%
Ρωσία 738.927 874.787 1.352.901 54,7% 7,5%
Σερβία-Μαυροβούνιο 692.059 620.450 778.765 25,5% 4,3%
Βουλγαρία 686.209 599.110 691.874 15,5% 3,9%
Ολλανδία 560.723 478.483 580.867 21,4% 3,2%
Τουρκία 552.090 602.306 831.113 38,0% 4,6%
Πολωνία 450.618 254.682 385.474 51,4% 2,2%
Κύπρος 439.757 424.827 399.008 -6,1% 2,3%
Βέλγιο 432.625 326.937 344.554 5,4% 1,9%
Αυστρία 310.358 236.416 236.476 0,0% 1,3%
Λοιποί 5.477.687 5.244.593 6.088.138 16,1% 34,0%
Σύνολο 16.427.247 15.517.621 17.919.580 15,5% 100,0%
Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ

Αναφορικά με την εξέλιξη των τουριστικών εσόδων, αυτά παρουσίασαν αύξηση 14,9% το 2013 σε σχέση με το 2012, ενώ για το 10μηνο του 2014 ανήλθαν σε περίπου €13 δισ.

Εξέλιξη τουριστικών εσόδων (2007-2014)
Έτος Τουριστικές Εισπράξεις (€ εκατ.) Ρυθμός Μεταβολής
2007 11.319,2
2008 11.635,9 2,8%
2009 10.400,3 -10,6%
2010 9.611,3 -7,6%
2011 10.504,7 9,3%
2012 10.442,5 -4,6%
2013 11.994,8 14,9%
2014 (10μηνο) 12.995,0
  Πηγή: Τράπεζα Ελλάδος

H μέση ετήσια πληρότητα των ξενοδοχειακών καταλυμάτων της χώρας διαμορφώθηκε (το 2013) σε 45,2%, έναντι 43,2% το 2012, ενώ την υψηλότερη μέση ετήσια πληρότητα παρουσιάζουν το 2013 τα ξενοδοχειακά καταλύματα της Κρήτης (60,7%).

Μέση ετήσια πληρότητα ξενοδοχειακών καταλυμάτων (2011-2013)
Περιφέρειες 2011 2012 2013
Νότιο Αιγαίο 61,8% 54,2% 53,8%
Αττική 40,3% 33,6% 37,4%
Κρήτη 61,1% 57,3% 60,7%
Κεντρική Μακεδονία 44,8% 42,2% 43,4%
Ιόνιοι Νήσοι 58,9% 53,9% 57,6%
Πελοπόννησος 30,2% 23,2% 25,3%
Στερεά Ελλάδα 26,5% 20,7% 21,1%
Θεσσαλία 29,3% 25,3% 26,6%
Δυτική Ελλάδα 33,1% 27,7% 29,1%
Αν. Μακεδονία & Θράκη 30,4% 29,8% 27,5%
Βόρειο Αιγαίο 37,8% 29,9% 32,9%
Ήπειρος 30,3% 25,2% 26,4%
Δυτική Μακεδονία 20,1% 17,2% 18,7%
Σύνολο 48,3% 43,2% 45,2%
Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ

«Χωρίς καμία αμφιβολία, είναι γεγονός ότι από το 2004 και μετά, η ξενοδοχειακή υποδομή της χώρας μας αναβαθμίστηκε σημαντικά, καθώς μεγάλος αριθμός ξενοδοχειακών μονάδων ανά την επικράτεια ανακαινίσθηκε, ενώ νέες μονάδες υψηλού επιπέδου υπηρεσιών ξεκίνησαν τη λειτουργία τους», τονίζει χαρακτηριστικά ο κ. Παλαιολόγος.

Ξενοδοχειακό δυναμικό Ελλάδας (2013)
Περιφέρεια Μονάδες Δωμάτια Κλίνες
Κεντρική Ελλάδα 1.267 48.980 91.815
Πελ/σος 840 27.113 53.129
Ιόνιο 916 46.819 89.917
Ήπειρος 380 7.723 15.228
Αιγαίο 395 11.766 22.273
Κρήτη 1.540 87.551 166.370
Δωδεκάνησα 1.040 73.702 143.864
Κυκλάδες 1.033 25.240 48.962
Θεσσαλία 573 14.619 28.523
Μακεδονία 1.586 54.233 106.408
Θράκη 107 3.586 6.956
Σύνολο 9.677 401.332 773.445
Πηγή: Ξενοδοχειακό Επιμελητήριο

Αναφορικά με τον αριθμό των ξενοδοχειακών καταλυμάτων που λειτουργούν στη χώρα μας, το 2013 λειτούργησαν 9.677 μονάδες συνολικής δυναμικότητα 401.332 δωματίων και 773.445 κλινών. Αξίζει δε να σημειωθεί ότι, μέσα στο διάστημα των τελευταίων 10 ετών το ξενοδοχειακό δυναμικό της Ελλάδας αυξήθηκε κατά περίπου 800 μονάδες, ενώ μόνον για την περίοδο 2013/2010 ο αριθμός των ξενοδοχειακών κλινών αυξήθηκε κατά 10.000 περίπου.

Στην Ελλάδα τα ξενοδοχεία διακρίνονται σε αστικά τα οποία είναι εγκατεστημένα στα αστικά κέντρα και λειτουργούν σε δωδεκάμηνη βάση και στα εποχιακής λειτουργίας ξενοδοχεία διακοπών (resorts), τα οποία είναι γεωγραφικά διάσπαρτα στην περιφέρεια και στην πλειοψηφία τους βρίσκονται στις τουριστικά ανεπτυγμένες περιοχές. Σχετικά με την κατανομή του ξενοδοχειακού δυναμικού ανά κατηγορία και ανά γεωγραφική περιφέρεια, τα ξενοδοχεία πέντε και τεσσάρων αστέρων αντιπροσωπεύουν το 40% περίπου του συνόλου των εν λειτουργία κλινών, ενώ έντονη είναι η γεωγραφική συγκέντρωση, καθώς στην Κρήτη, τα Δωδεκάνησα και το Ιόνιο είναι συγκεντρωμένο περίπου το ήμισυ των κλινών της χώρας.

Η Διευθύντρια Οικονομικών και Κλαδικών Μελετών της ICAP GROUP, Σταματίνα Παντελαίου επισημαίνει σχετικά με την σημαντικότητα αλλά και την εξέλιξη του κλάδου: «Η συνεισφορά του ξενοδοχειακού κλάδου στην εθνική οικονομία είναι σημαντική, καθώς το συνολικό μέγεθος της αγοράς των ξενοδοχείων πέντε, τεσσάρων και τριών αστέρων εκτιμάται σε πάνω από €3 δισ., αυξημένο κατά το ποσοστό της τάξης του 12% το 2014 σε σχέση με το 2013.
Αναφορικά με την κατανομή του μεγέθους της αγοράς, τα ξενοδοχεία τεσσάρων αστέρων αποσπούν το μεγαλύτερο μερίδιο στη συνολική αξία, αντιπροσωπεύοντας το 45% περίπου και ακολουθούν τα ξενοδοχεία πέντε αστέρων με μερίδιο της τάξης του 36% και τριών αστέρων με μερίδιο 19%».

Navigator Travel

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα αποτελέσματα της χρηματοοικονομικής ανάλυσης των ισολογισμών των ξενοδοχειακών επιχειρήσεων, η οποία πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια εκπόνησης της εν λόγω μελέτης αξιοποιώντας ένα δείγμα από 803 ισολογισμούς εταιρειών που εκμεταλλεύονται ξενοδοχεία πέντε, τεσσάρων και τριών αστέρων σε ολόκληρη την επικράτεια.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της κλαδικής μελέτης, η οποία καλύπτει χρονικά την 5ετία 2009-2013, το υψηλότερο περιθώριο μικτού κέρδους (μέσος όρος 5ετίας) εμφανίζουν τα ξενοδοχεία τεσσάρων αστέρων (26,66%) και το μικρότερο τα ξενοδοχεία πέντε αστέρων (14,72%). Εάν ληφθεί υπόψη τόσο η περιοχή όσο και η κατηγορία του ξενοδοχείου, τον υψηλότερο μέσο δείκτη 5ετίας παρουσιάζουν τα ξενοδοχεία τεσσάρων αστέρων του Αιγαίου (60,96%), ενώ αρνητική τιμή λαμβάνει ο δείκτης για τα ξενοδοχεία πέντε αστέρων στην Κεντρική Ελλάδα – Θεσσαλία (-10,42%).

Όσον αφορά το περιθώριο καθαρού κέρδους EBITDA, τα ξενοδοχεία τριών αστέρων εμφανίζουν τον υψηλότερο μέσο δείκτη πενταετίας (21,76%). Με κριτήριο την γεωγραφική περιοχή και την κατηγορία, την υψηλότερη μέση τιμή παρουσιάζουν τα ξενοδοχεία πέντε αστέρων στην Κεντρική Ελλάδα – Θεσσαλία (39,02%) και τη χαμηλότερη τα ξενοδοχεία τεσσάρων αστέρων της Πελοποννήσου (0,92%).

Η κα Σταματίνα Παντελαίου αναφέρει ότι όλες οι κατηγορίες ξενοδοχείων παρουσιάζουν μέσο ετήσιο δείκτη αποδοτικότητας ιδίων κεφαλαίων αρνητικό. Τα ξενοδοχεία πέντε αστέρων εμφανίζουν το δυσμενέστερο μέσο δείκτη πενταετίας (-7,7%). Μεταξύ δε των ξενοδοχείων πέντε αστέρων θετικός είναι ο μέσος δείκτης πενταετίας μόνον για τα ξενοδοχεία στο Αιγαίο (18,18%), ενώ μεταξύ των ξενοδοχείων τεσσάρων αστέρων, μόνον τα ξενοδοχεία των Κυκλάδων παρουσιάζουν θετικό μέσο δείκτη 5ετίας (1,04%). Μεταξύ των ξενοδοχείων τριών αστέρων, τα ξενοδοχεία της Αττικής και των Κυκλάδων εμφανίζουν θετικό δείκτης μέσης αποδοτικότητας ιδίων κεφαλαίων (0,32% και 0,82%).

Τον υψηλότερο μέσο δείκτη γενικής ρευστότητας 5ετίας γενικά (ανεξαρτήτως περιοχής) παρουσιάζουν τα ξενοδοχεία τριών αστέρων (4,04) και το χαμηλότερο τα ξενοδοχεία των πέντε αστέρων (1,93). Μεταξύ των ξενοδοχείων πέντε αστέρων, οι μονάδες της Πελοποννήσου παρουσιάζουν τον υψηλότερο μέσο δείκτη (3,05), μεταξύ των μονάδων τεσσάρων αστέρων τον υψηλότερο μέσο δείκτη 5ετίας εμφανίζουν αυτές του Αιγαίου (4,46), ενώ μεταξύ των μονάδων τριών αστέρων επίσης αυτές των Κυκλάδων (5,36).

Ο κος Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, αναφέρει σχετικά με τη σχέση ξένων προς ίδια κεφάλαια, ότι τα ξενοδοχεία τριών αστέρων παρουσιάζουν τη χαμηλότερη μέση τιμή πενταετίας (1,13), ενώ η κατηγορία των πέντε αστέρων τον υψηλότερο μέσο όρο (4,32). Γενικά, ο υψηλός λόγος ξένων προς ίδια κεφάλαια υποδηλώνει ότι οι εταιρείες δυσκολεύονται να αποπληρώσουν τις δανειακές υποχρεώσεις τους. Μεταξύ των ξενοδοχείων πέντε αστέρων, το χαμηλότερο δείκτη εμφανίζουν τα ξενοδοχεία της Αττικής (0,96), ενώ μεταξύ των ξενοδοχείων τεσσάρων αστέρων ο εν λόγω δείκτης είναι χαμηλότερος για τα ξενοδοχεία του Αιγαίου (0,3). Στα ξενοδοχεία τριών αστέρων, το χαμηλότερο δείκτη παρουσιάζουν και πάλι οι μονάδες του Αιγαίου (0,47).

Navigator Travel

Σύμφωνα με τον ομαδοποιημένο ισολογισμό όπως αυτός προέκυψε από 112 εταιρείες που εκμεταλλεύονται ξενοδοχεία πέντε αστέρων για την περίοδο 2012-2013, το σύνολο του ενεργητικού των επιχειρήσεων του δείγματος παρουσίασε οριακή μείωση 0,5% το 2013 σε σχέση με το 2012. Στα ίδια επίπεδα κυμάνθηκε η μείωση των ιδίων κεφαλαίων (-0,9%) την ίδια περίοδο.

Οι συνολικές πωλήσεις των εταιρειών του δείγματος κατέγραψαν αύξηση 16,7% το 2013/12, ενώ τα μικτά κέρδη διπλασιάστηκαν την ίδια περίοδο. Σε σχέση με το καθαρό αποτέλεσμα, ζημίες εμφανίζονται τη διετία 2012-2013 οι οποίες όμως κατέγραψαν σημαντική μείωση (74,7%) το 2013, λόγω κυρίως της μείωσης των μη λειτουργικών εξόδων (50%). Αυξημένα κατά 53,8% εμφανίζονται τα κέρδη EBITDA των εταιρειών της συγκεκριμένης κατηγορίας.

Με βάση τον ομαδοποιημένο ισολογισμό από 368 εταιρείες εκμετάλλευσης ξενοδοχείων τεσσάρων αστέρων για την περίοδο 2012-2013, το σύνολο του ενεργητικού των επιχειρήσεων του δείγματος παρουσίασε αύξηση μόλις 1,7% το 2013 σε σχέση με το 2012, ενώ στα ίδια επίπεδα διατηρήθηκαν τα ίδια κεφάλαια το ίδιο διάστημα (αύξηση 0,7%). Οι πωλήσεις των εταιρειών του δείγματος διαμορφώθηκαν σε €1.079 εκατ. το 2013, καταγράφοντας ποσοστιαία αύξηση 13,8%, ενώ αρκετά μεγαλύτερη ήταν η αύξηση για το μικτό κέρδος την ίδια περίοδο (76,6%), γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα την βελτίωση του λειτουργικού αποτελέσματος το 2013. Αναφορικά με το καθαρό αποτέλεσμα, κέρδη εμφανίζονται το 2013 έναντι σημαντικών ζημιών το 2012. Επίσης, τα κέρδη EBITDA κατέγραψαν αύξηση 39,2% την ίδια περίοδο.

Όπως προκύπτει από τον ομαδοποιημένο ισολογισμό 317 εταιρειών εκμετάλλευσης ξενοδοχείων τριών αστέρων για την περίοδο 2012-2013, το σύνολο του ενεργητικού των επιχειρήσεων του δείγματος παρουσιάζει αύξηση 1,5% το 2013 σε σχέση με το 2012. Το ίδιο ισχύει και για το ύψος των ιδίων κεφαλαίων την εξεταζόμενη περίοδο (αύξηση 1,6%). Οι πωλήσεις των εταιρειών του δείγματος αυξήθηκαν κατά 9,8% το 2013/12 και διαμορφώθηκαν σε €220,6 εκατ., ενώ μεγαλύτερη ήταν η αύξηση στα μικτά κέρδη (42,1%) γεγονός που επέδρασε στη βελτίωση των συνολικών λειτουργικών αποτελεσμάτων, τα οποία από αρνητικά το 2012 έγιναν θετικά το 2013. Το τελικό καθαρό αποτέλεσμα ήταν κερδοφόρο το 2013 από ζημιογόνο το 2012. Αύξηση κατέγραψαν τα κέρδη EBITDA (κατά 30,1%) την ίδια περίοδο.

Navigator Travel